Phát triển cây giống năng suất cao từ Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Nuôi cấy mô có lẽ đã không mấy xa lạ với người làm nông nghiệp, thậm chí nhiều người còn xem đó như “chìa khóa làm giàu”. Người dân Lâm Đồng đã quá quen thuộc với giống dâu tây, https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-vang-cho-lach-cay-mo/ khoai tây hoặc cà chua cấy mô. Nông dân khu vực Tây Bắc chẳng phải đã vượt khó làm giàu ngoạn mục nhờ dược liệu cấy mô (đinh lăng, tam thất, sâm…). Người dân miền sông nước Tây Nam Bộ đã sẵn sàng chuyển đổi một diện tích lớn trồng cây hoa màu và ăn trái cây từ những giống truyền thống thành cây giống cấy mô (hoa lan, chuối cấy mô, thanh long cấy mô, khoai lang cấy mô…).

Nhờ hiệu quả tối ưu mà công nghệ này gây tiếng tăm rộng khắp nên hầu hết nhà nông nào cũng nắm rõ được những ưu điểm vượt trội khi sử dụng cây giống cấy mô. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều chủ đề liên quan đến công nghệ nuôi cấy cây giống cấy mô mà bất kỳ nhà sản xuất nông nghiệp nào cũng cần hiểu thêm.

Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô tế bào thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô và tế bào được bắt đầu từ năm 1902, khi nhà sinh lý thực vật người Đức Gottlieb Haberlandt là người đầu tiên dựa trên thuyết tế bào của Schleiden và Schwann đã đề xuất phương pháp nuôi cấy tế bào thực vật được công bố trong bài báo nhan đề “Những thực nghiệm nuôi cấy tế bào thực vật tách biệt”.. Công trình nuôi cấy thành công rễ cà chua trên môi trường lỏng chứa muối khoáng, glucose, dịch chiết nấm men của White (1934) đã khởi đầu cho sự phát triển của nuôi cấy mô thực vật.

Ở Việt Nam, công nghệ nuôi cấy mô được khẳng định qua thành công của công trình nuôi cấy bao phấn lúa và thuốc lá được thực hiện vào năm 1978.

Nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Nuôi cấy mô tế bào là tách rời tế bào thực vật trong môi trường dinh dưỡng tựa như cơ thể sống, giúp tế bào phân chia, biệt hóa thành mô, cơ quan, tăng trưởng thành cây hoàn thiện. Những kỹ thuật này dùng để nuôi cấy những tế bào, mô hay những cơ quan thực vật trong điều kiện vô trùng.

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật hay nhân giống in vitro hay nuôi cấy mô đều là các thuật ngữ miêu tả những cách thức nuôi cấy những bộ phận thực vật trong ống nghiệm cùng môi trường và điều kiện vô trùng. Môi trường trong ống nghiệm có chứa những thành phần dinh dưỡng như muối khoáng, vitamin, những hormone sinh trưởng và đường.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-mo-coi-cay-mo/

Công cụ dùng trong quá trình nuôi cấy mô tế bào thực vật

Để nuôi được mô tế bào thực vật thì đòi hỏi phải có phòng nuôi cấy với điều kiện môi trường vô trùng và một vài điều điện thiết yếu theo mỗi giống cây giống khác nhau.

Phòng nuôi cấy mô cần có tủ cấy và một vài dụng cụ thủy tinh như: Ống đong, pipet, bình tam giác, cốc thí nghiệm, ống nghiệm, lọ thủy tinh, phễu, bình đun môi trường.

Công cụ sử dụng trong nuôi cấy gồm có: Dao, kéo, phanh, đĩa cấy, … Hết thảy đều làm từ thép không gỉ, chiều dài tùy vào độ dài của bình và ống nghiệm nuôi cấy. Những công cụ được khử trùng bằng nồi hấp tiệt trùng hay đốt nóng kỹ trước lúc sử dụng.

Mọi công cụ dùng trong nuôi cấy mô tế bào thực vật phải đảm bảo đạt tiêu chuẩn, có nguồn gốc, https://vigen.vn/ xuất xứ rõ ràng.

Kỹ sư 9X đút túi hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ nuôi cấy mô cây giống

Tốt nghiệp chuyên ngành công nghệ sinh học của trường Đại học Nông Lâm TPHCM, sau khi ra trường chị Nguyễn Phượng Hằng (xã Long Hưng B, https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-vang-cho-lach-cay-mo/ huyện Lấp Vò, Đồng Tháp) ở lại TPHCM làm việc cho một số công ty cây giống để học hỏi kinh nghiệm.

Năm 2019, chị Hằng quyết định trở về quê khởi nghiệp sản xuất cây giống theo phương pháp nuôi cấy mô với nhiều loại thực vật như chuối, dứa, keo lai, cúc... Nhưng phổ biến nhất là cây chuối.

"Từ lúc còn học, tôi đã đam mê nuôi cấy mô. Nên khi ra trường, tôi theo phụ giúp thầy ở phòng thí nghiệm một thời gian, rồi làm việc cho các công ty cây giống ở Đồng Nai. Khi có nền tảng kiến thức đủ vững tôi quyết định bỏ phố về quê, mở phòng lab nuôi cấy mô", chị Hằng cho hay.

Trong năm đầu tiên, chị Hằng dành thời gian cho việc nghiên cứu, mở phòng nuôi cấy mô và thí nghiệm với các giống chuối có sẵn ở địa phương. Sang năm 2020, chị nhập thêm những giống chuối giá trị kinh thế cao như chuối già Nam Mỹ, chuối đỏ... Để chọn lọc giống và tìm ra phương pháp nuôi cấy thích hợp.

"Bà con ở quê hay mua những cây chuối con về trồng, loại đó sinh trưởng chừng 5 tháng đã trổ buồng. Tuy nhiên, chất lượng cây chuối giống không đạt nếu ươm để canh tác chuối xuất khẩu năng suất sẽ không bằng chuối được cấy mô. Từ chỗ đó, tôi quyết định tạo thị trường cho riêng mình, sản xuất cây giống cấy mô cung cấp lại cho những nông trại trồng chuối xuất khẩu và cho cả bà con nông dân ở địa phương nếu có nhu cầu tìm, chọn con giống chất lượng", chị Hằng nói thêm.

Xem thêm: https://vigen.vn/dua-ta-cay-mo/

Theo nữ kỹ sư 30 tuổi này, để nuôi cấy mô thành công tiên quyết phải chọn được con giống tốt. Với những giống như chuối sáp, chuối xiêm, chuối già cui, chị Hằng sẽ tận dụng giống có sẵn ở địa phương để nuôi cấy mô. Nhưng với chuối già Nam Mỹ và chuối đỏ, chị phải đến tận vùng nguyên liệu để chọn lựa con giống.

"Một bụi chuối có thể lựa được khoảng 2-3 cây nhưng có bụi mình không lựa được cây nào. Phải xem tình trạng của cây mẹ, sạch hoặc ít bệnh. Trong quá trình bứng cây không được làm đứt rễ, tổn thương thân cây", nữ kỹ sư trẻ tiết lộ.

Quy trình nuôi cấy mô đòi hỏi có tay nghề, kỹ thuật cao, môi trường cấy phải sạch kết hợp với các yếu tố về hàm lượng dinh dưỡng, độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, tiệt trùng… Cây bố mẹ mang về sẽ khử trùng lấy mẫu, tạo chồi giống, tạo rễ cho cây con.

Sau khi nuôi ở phòng Lab một thời gian phải mang cây thuần hóa ngoài tự nhiên rồi mới cung cấp cho khách hàng. Trung bình, https://vigen.vn/ vòng đời sản xuất một cây chuối giống mất khoảng 6 tháng.

Sau 3 năm dấn thân vào con đường khởi nghiệp chị Hằng đã sở hữu phòng nuôi cấy mô rộng 25 m2 với đầy đủ trang thiết bị hiện đại như cấy vi sinh, hệ thống chiếu sáng... Và một vườn ươm khoảng 100 m2 để nuôi cây giống ngoài tự nhiên.